2525

Guillermo F. van Jole
11 februari 1955 - 5 september 2002

IN MEMORIAM

Rede uitgesproken bij de begrafenis van Guillermo

Het zal in de zomer van 1969 geweest zijn dat mijn broer Guillermo en ik de hut van ons leven bouwden. Of laat ik het zo zeggen: dat ik hem hielp die hut te bouwen. De meeste hutten die de kinderen uit het dorp maakten waren bouwvallen die leken op het afval waar ze van vervaardigd waren maar dit was een echt, stevig bouwwerk. Compleet met een schuin dak waar je rustig op kon klimmen. Apetrots waren we en de jongens uit het dorp raakten vervuld van afgunst.
Een paar dagen later moesten we de hut onbeheerd achterlaten omdat we onze vader in het ziekenhuis opzochten en bij terugkomst bleek inderdaad het ergste gebeurd: op de plaats van onze prachtige hut stond een bouwval die al wankelde als je er naar keek. Een schare opgeschoten jongens stond er uitdagend bij. "Nu is ie van ons wat want we hebben 'm over gebouwd", riepen ze. Ze hadden de hut gesloopt.

Die avond bracht ik snikkend door over zoveel onrecht. Mijn broer troostte me. We zouden wel weer een nieuwe hut bouwen.
Op dat moment in ons leven sloegen mijn broer en ik verschillende wegen in: ik concludeerde dat het geen zin heeft om dingen op te bouwen want anderen breken ze toch weer af. Mijn broer daarentegen had geleerd dat je altijd in staat moet zijn opnieuw te beginnen.
Dat werd zijn grote kracht. In het veel te korte leven dat hij heeft geleid blonk hij uit in opnieuw beginnen. Want bij die ene hut zou het niet blijven. Steeds bouwde hij zaken op, van kruidenhandel tot makelaardij om er vervolgens afscheid van te nemen en opnieuw te beginnen. Soms gedwongen maar meestal vrijwillig.
Tijd voor iets anders.
In zijn toch korte leven heeft hij voldoende meegemaakt en ondernomen om er twaalf andere levens mee te vullen en dan nog zou je er uitgeput van raken.

Het resultaat is onder meer een verzameling anekdotes die groot genoeg is om er een kloek boekwerk mee te vullen. Zo ontdekte hij eind jaren zeventig, nadat hij gezakt was voor zijn rijexamen en veel te lang moest wachten op een herkansing, de mogelijkheid om een rijbewijs in de Verenigde Staten te halen en hier om te wisselen voor een Nederlands exemplaar. Een nieuwe onderneming was snel geboren en de overheid moest in allerijl de wet aanpassen om te voorkomen dat half Nederland op rijbewijsvakantie naar Florida zou gaan.
Een gouden idee, dat was één van Guillermo's codewoorden.
Er zijn er vele geweest. Teveel om hier te noemen.
Maar uiteindelijk is veel relevanter dat al die verhalen, ondernemingen en avonturen van Guillermo een gemeenschappelijk kenmerk vertoonden: De weg naar het doel leek altijd belangrijker dan het doel zelf.
Die weg bestond altijd uit hard werken, letterlijk van kinds af aan. Hij zat nog op de lagere school toen mijn vader hem verplichtte in zijn vrije tijd in de spiegelfabriek te komen werken. Steeds meteen na school ging hij helpen, tot laat in de avond. Ook zijn schoolvakanties bracht hij in de fabriek door. Slechts zelden liet hij een woord van protest horen.
Misschien dat hij daarom later altijd zo zorgvuldig omging met de tijd die hem restte. Luieren of niksen waren niet aan hem besteed, tijd beschouwde hij als een kostbaar éénmalig beschikbaar kapitaal.

Opnieuw beginnen betekent ook problemen overwinnen. En daarin slaagde hij als geen ander. Als een ware Baron Münchausen wist hij zich keer op keer aan zijn eigen haren uit het moeras te trekken. Dat was geen overbodige luxe want de klassieke uitspraak van mijn vader 'Je hoeft niet in een God te geloven maar de duivel zie je iedere vijf minuten' was zeker op Guillermo van toepassing.
Geluk mocht nooit lang duren.
Zo bedankte hij onze ouders voor hun goede zorgen door ter gelegenheid van hun 40-jarig huwelijksfeest het hele gezin een volledig verzorgde reis naar Rome aan te bieden. Het feest was amper voorbij of mijn moeder kreeg op de terugreis een herseninfarct.
Geluk mag maar vijf minuten duren.
Alleen al dat besef is ondragelijk maar toch gooide hij nooit de handdoek in de ring. Altijd stond hij klaar voor de volgende uitdaging. Dat is niet alleen moedig maar het heeft, zoals wel vaker met moed het geval is, ook iets droevigs. De droefheid van de rust die je niet is gegund of die je misschien eigenlijk wel niet zoekt. Het grootste gevecht, zo dacht ik wel eens, leverde Guillermo met zijn eigen schaduw. Die strijd weerhield hem ervan in rust te genieten van zijn eigen verworvenheden.

Een andere karakteristiek van Guillermo was zijn zorgzaamheid. Zo zorgde hij tot aan haar dood in 1997 voor onze moeder, weer zonder ooit een zucht te slaken. Hij zorgde voor zijn zus toen ze in Londen een moeilijke tijd doormaakte. "Kom op we gaan International Rescue spelen", zei hij dan en kocht een vliegticket voor ons beiden naar Heathrow. En hij zorgde ook voor mij. Hij bezorgde me een nieuw huis, en hield de schare deurwaarders die mee wilden verhuizen op een afstand.

Een gepassioneerd mens was Guillermo ook. Passie in misschien wel de letterlijkste betekenis van het woord. Hij genoot van het spel van aantrekken en afstoten, van flirten, van aanbidding. Nooit zal ik vergeten hoe een serveerster in Gent een hartje tekende op de nota die ze presenteerde zonder dat er iets anders uitgewisseld was dan een knipoog en een stralende lach. Ik keek hem met een verbaasde blik aan en hij lachte, zoals je lacht om iemand die de vanzelfsprekendheid van een gebeurtenis niet ziet.
Ook bij de passie gold het credo van steeds opnieuw beginnen. Met als gevolg dat een eindeloze reeks vriendinnen aan ons is voorbij getrokken. Maar zelfs in de heftigheid van de liefde bleef zijn zorgzame kant bewaard. Met de meeste vriendinnen behield hij ook na het beëindigen van de relaties een goede band. Guillermo was iemand van wie je kennelijk bleef houden en andersom.

De laatste twee jaar maakte hij een grote verandering door. Hij werd rustiger. Ongetwijfeld speelde de openbaring van zijn ziekte daarbij een rol maar het was ook omdat hij het najagen van geluk moe was en er alleen nog maar van wilde genieten. Ergens op papier schreef hij zijn goede voornemens voor het jaar 2001 op waaronder: 'een goede vrouw vinden'. Exact hetzelfde voornemen dat onze vader op zijn veertigste verjaardag, 6 december 1951, maakte.

Kort daarop kwam Sabine in zijn hart, de vrouw die hij al zo lang kende. Op haar verjaardag nog wel, wat ook zijn verjaardag is. Een toeval wat mijn broer met zijn hang naar lotsbestemdheid en mystiek wel kon waarderen. In ieder geval waren zij zelf hun wederzijdse cadeau's.
Vanaf dat moment leek er een andere Guillermo tot bloei te komen: rustiger, zekerder, meer ontspannen maar bovenal gelukkiger. Zo gelukkig als Guillermo de afgelopen achttien maanden was heb ik hem nooit eerder meegemaakt. Dat kwam door Sabine met wie hij dan ook de rest van zijn leven wilde delen.
Het is hartverscheurend dat hij in het zicht van dat huwelijk, op de drempel van dat nieuwe leven, is overleden maar tegelijk is het troostend dat hij is gestorven als een gelukkig mens.
Dat voorrecht is alleen voorbehouden aan hen die hun leven ten volle benut hebben.

Francisco van Jole

HOME